| انتظارات و فشارهای عملکردی مدرسه و کمال‌گرایی دانش‌آموزان: واکاوی یک چالش تربیتی بر اساس تجربه زیسته |
| کد مقاله : 1076-NCEEA5 (R1) |
| نویسندگان |
|
مبینا نصیری1، مینا محبی *2 1کارشناسی رشته راهنمایی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران 2استادیار گروه آموزش روانشناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665، تهران، ایران |
| چکیده مقاله |
| کمال‌گرایی یکی از چالش‌های روان‌شناختی مهم در دانش‌آموزان است که می‌تواند با پیامدهای تحصیلی، هیجانی و اجتماعی همراه باشد. از آن جا که مدرسه یکی از مهم‌ترین محیط‌های تربیتی شکل دهنده نگرش‌ها و الگوهای مرتبط با عملکرد است، پژوهش حاضر با هدف واکاوی تجربه زیسته دانش‌آموزان از انتظارات و فشارهای عملکردی مدرسه و ارتباط آن با کمال‌گرایی انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و به روش پدیدارشناسی توصیفی انجام گرفت. مشارکت‌کنندگان، ۸ نفر شامل ۵ دانش‌آموز دختر دوره متوسطه دوم و ۳ فارغ‌التحصیل اخیر مدارس نمونه دولتی و تیزهوشان شهر تبریز بودند که به شیوه هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با روش هفت‌مرحله‌ای کلایزی تحلیل شد. یافته‌ها به شناسایی ۱۳۰ کد معنایی، ۸ مضمون فرعی و ۲ مضمون اصلی شامل «زیستن در فضای عملکردمحور و رقابتی مدرسه» و «درونی‌سازی و پیامدهای تجربه فشار در تجربه زیسته دانش‌آموزان» منجر شد. یافته‌ها نشان داد که از دیدگاه مشارکت‌کنندگان، فضای عملکردمحور و رقابتی مدرسه، انتظارات بالا و نحوه تعامل کادر آموزشی می‌تواند فشارهای تحصیلی را تشدید کند و در برخی دانش‌آموزان، از طریق درونی‌سازی معیارهای عملکردی و پیوند ارزشمندی و هویت با موفقیت تحصیلی، با تشدید و تداوم گرایش‌های کمال‌گرایانه همراه شود. این یافته‌ها بر ضرورت توجه امور تربیتی و فعالیت‌های پرورشی به کیفیت فضای روانی-تربیتی مدرسه، شیوه‌های تعامل با دانش‌آموزان و کاهش فرهنگ مقایسه و فشار عملکردی تأکید دارد. |
| کلیدواژه ها |
| انتظارات مدرسه، تجربه زیسته، فضای تربیتی مدرسه، فشارهای عملکردی مدرسه، کمال‌گرایی |
| وضعیت: پذیرفته شده |
