بررسی فرصت‌ها و چالش‌های موجود در امور تربیتی و فعالیت‌های پرورشی
کد مقاله : 1065-NCEEA5 (R1)
نویسندگان
کتایون حمیدی زاده *1، هانیه مولائی2
1گروه آموزشی علوم تربیتی ، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
2دانشجوی کارشناسی دانشگاه فرهنگیان اراک
چکیده مقاله
پژوهش حاضر با هدف شناسایی، تحلیل و دسته‌بندی نظام‌مند فرصت‌ها و چالش‌های موجود در امور تربیتی و فعالیت‌های پرورشی در نظام آموزشی ایران و ارائه‌ی الگویی کاربردی برای بهینه‌سازی این حوزه انجام شده است. این پژوهش از نوع کیفی با رویکرد تحلیل محتوای استقرایی – قیاسی است. داده‌ها از دو نوع منبع گردآوری شد: منابع اسنادی شامل ۴۲ سند که از پایگاه‌های معتبر داخلی و خارجی استخراج شدند و منابع مصاحبه‌ای ثانویه شامل داده‌های حاصل از مصاحبه‌های عمیق دو پژوهش پیشین. داده‌ها با استفاده از چک‌لیست محقَق‌ساخته گردآوری و در سه مرحله‌ی کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. از مجموع ۲۱۲ کد اولیه استخراج‌شده، ٨ مقوله‌ی اصلی فرصت شامل پشتیبانی اسناد بالادستی، ظرفیت‌های فرهنگی – دینی، نیروی انسانی متعهد، تشکل‌های دانش‌آموزی، بسترهای اجرایی موجود، انعطاف‌پذیری محتوایی، ظرفیت‌های فناورانه و تجارب موفق بین‌المللی شناسایی گردید. همچنین ٩ مقوله‌ی اصلی چالش شامل کمبود منابع مالی، ضعف در توانمندسازی مربیان، بی‌توجهی به فناوری‌های نوین، نبود انسجام نهادی، کاهش اقبال دانش‌آموزان، کمرنگ بودن نقش پژوهش، حاکمیت نگاه کمی و اداری، تغییر سبک زندگی خانواده‌ها و عدم تناسب محتوا با نسل جدید استخراج شد. تنوع بیشتر مقوله‌های چالش نسبت به فرصت‌ها، نشان‌دهنده‌ی غلبه‌ی رویکرد آسیب‌شناسانه در منابع موجود است. یافته‌ها نشان داد که با وجود ظرفیت‌های بی‌نظیر فرهنگی، دینی و انسانی، چالش‌های ساختاری و اجرایی نظیر کمبود بودجه، ضعف در توانمندسازی مربیان و بی‌توجهی به هوش مصنوعی، اثربخشی فعالیت‌های پرورشی را به شدت کاهش داده‌اند. راهکارهای پیشنهادی شامل اختصاصی بودجه‌ی مستقل، توانمندسازی دیجیتال مربیان، طراحی سامانه‌ی هوشمند مبتنی بر هوش مصنوعی می‌باشد.
کلیدواژه ها
امور تربیتی، فعالیت‌های پرورشی، تحلیل محتوای کیفی، فرصت‌ها، چالش‌ها، تربیت اسلامی، هوش مصنوعی.
وضعیت: پذیرفته شده