| طراحی الگوی تربیت شهروندی در مدارس با تأکید بر تقویت هویت ملی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی دانش‌آموزان |
| کد مقاله : 1017-NCEEA5 (R2) |
| نویسندگان |
|
حمید رضا طاهری مجد *1، روح الله طاهری مجد2 1دبیر آموزش و پرورش، همدان، ایران 2دانش آموخته کارشناسی ارشد مدیریت تکنولوژی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. |
| چکیده مقاله |
| هدف این پژوهش، طراحی الگوی تربیت شهروندی در مدارس با تأکید بر تقویت هویت ملی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی دانش‌آموزان بود. پژوهش با رویکرد کیفی و به روش تحلیل اسنادی و سنتز کیفی انجام شد. جامعه پژوهش شامل اسناد بالادستی آموزش‌وپرورش جمهوری اسلامی ایران، اسناد بین‌المللی مرتبط با آموزش شهروندی و پژوهش‌های معتبر داخلی و خارجی منتشرشده در حوزه تربیت شهروندی، هویت ملی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی بود. داده‌ها با جست‌وجوی نظام‌مند، غربالگری منابع و تحلیل مضمون استخراج شدند. در فرایند تحلیل، ۸۲ کد اولیه شناسایی و پس از ادغام مفهومی، در ۲۰ مضمون پایه، ۷ مضمون سازمان‌دهنده و ۳ مضمون فراگیر طبقه‌بندی شدند. یافته‌ها نشان داد که تربیت شهروندی در مدارس حاصل تعامل سه سطح به‌هم‌پیوسته شامل توانمندسازی فردی دانش‌آموز، توانمندسازی مدرسه و تعامل مدرسه با خانواده و جامعه است. در سطح فردی، مؤلفه‌هایی مانند هویت ملی، مسئولیت‌پذیری، قانون‌مداری و تفکر انتقادی؛ در سطح مدرسه، برنامه درسی، فرهنگ مدرسه، شایستگی حرفه‌ای معلمان، راهبردهای تدریس و رهبری آموزشی؛ و در سطح اجتماعی، مشارکت خانواده، ارتباط با جامعه محلی، سرمایه اجتماعی، شهروندی دیجیتال و توسعه پایدار نقش اساسی دارند. بر اساس این یافته‌ها، الگوی مفهومی پژوهش ارائه شد که نشان می‌دهد تحقق تربیت شهروندی مستلزم هماهنگی میان برنامه درسی، فرهنگ مدرسه، خانواده و جامعه است. این الگو می‌تواند مبنایی برای سیاست‌گذاری آموزشی، بازنگری برنامه‌های درسی، توانمندسازی معلمان و ارتقای فرهنگ شهروندی در مدارس ایران باشد. |
| کلیدواژه ها |
| برنامه درسی، تحلیل اسنادی، تربیت شهروندی، سنتز کیفی، مدرسه، مسئولیت‌پذیری اجتماعی، هویت ملی. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
